Verhalen over Brainport en andere zaken

Veel van wat ik geschreven heb is - soms met wat zoeken -  terug te vinden op internet, waar het in veel gevallen alleen toegankelijk is voor abonnees van het Eindhovens Dagblad of van andere DPG-uitgaven. Ik ben van plan om hier gaandeweg een aantal links te plaatsen naar artikelen en om zo nu en dan een verhaal te schrijven over Brainport en andere zaken die mij bezighouden.

Op deze pagina:

  • Commentaartjes
  • Er komen alleen maar ASML-machines bij
  • Dienstverlening in Brainport groeit dankzij hightech
  • Beeld van Gerard Philips op zijn plaats
  • Stiekem bouwden Philips-medewerkers Radio Herrijzend Nederland
  • Laatste woord van Cor Boonstra over Philips en Eindhoven
  • In talkshow over Donald Trump

Commentaartje

De putlucht uit de column van Hugo Borst

Hugo Borst bedient zich in zijn column van 14 september in (onder meer) het Eindhovens Dagblad van een goedkoop trucje. Hij schrijft dat de reacties op zijn uitspraken over PSV-speler Ruben van Bommel hem niet interesseren. Hij volgt het allemaal niet, maar hij weet – ‘dankzij mensen in zijn omgeving’ – wel wat over hem geschreven wordt. Dat hij er een column lang over doorzeurt moet vooral niet worden opgevat als klagen.

De anonieme reacties komen van ‘losers’, ‘van slappe mensen met onbeduidende levens’, schrijft Borst. Als het hem echt niet zou interesseren, zou hij er over zwijgen. Maar dat kan hij niet, want hij herkent er een koekje van eigen deeg in. Het getuigt niet van beschaving om hem kanker toe te wensen en zijn dementerende (overleden) moeder erbij te halen, maar wat is het verschil met de eruptie van Borst die Van Bommel naar de psychiater verwijst en spreekt van een aardje naar zijn vaartje?

In zijn eerste reactie op televisie (5 september) meende Borst een patroon te herkennen in de onbesuisde actie van Van Bommel. Desgevraagd was hij niet in staat om dat te onderbouwen. In plaats van zijn ongelijk toe te geven, deed hij in zijn column (7 september) een poging om zijn gelijk te halen. Over het patroon dat hij meende te zien – een hersenspinsel - , repte hij niet meer. In plaats daarvan schreef hij over een ‘spreekwoordelijke moordaanslag’. Nog zo’n goedkoop trucje. Hij kan immers zeggen dat hij geen echte moordaanslag bedoelde, maar een ‘spreekwoordelijke’. Het is net zo doorzichtig en misplaatst als zijn gejeremieer over de reacties die hij krijgt.

Een columnist moet de vrijheid hebben om te schrijven wat hij wil, maar niet elke column is een sieraad voor de krant. De putlucht uit de column van Borst wijkt weinig af van de rioollucht van de sociale media.

Er komen alleen maar ASML-machines bij

Blijft de behoefte aan ASML-machines eindeloos groeien? Dat was de strekking van een vraag die ik op 11 september kreeg na afloop van mijn Brainport-lezing in Veldhoven.

Ik heb het even nagezocht. Wereldwijd groeit de halfgeleiderindustrie harder dan ooit. De totale omzet van de chipindustrie schiet dit jaar met 90 procent omhoog naar 1,5 biljoen dollar – oftewel 1.500 miljard -  volgens WSTS (World Semiconductor Trade Statistics). Volgend jaar zet de groei door en komt de wereldwijde chipomzet volgens de prognoses in de buurt van de 1,9 biljoen. In de jaren daarna komt naar verwachting geen einde komen aan de groei. In steeds meer apparaten zitten eenvoudige chips, maar de groei wordt vooral aangejaagd door de vraag naar steeds complexere chips voor kunstmatige intelligentie (AI).

Chipfabrikanten moeten alle zeilen bijzetten om de groei bij te benen. Daarbij kunnen ze niet zonder de machines van ASML. Dat is waarom ASML bezig is om zijn personeelsbestand te verdubbelen.

Veelzeggend is dat zo’n 95 procent van de machines die ASML in zijn bestaan heeft gemaakt en verkocht, nog steeds operationeel is. Van sommige machines zijn modules vervangen en andere zijn volledige opgeknapt, maar ze doen het nog altijd. Elke nieuwe machine voegt dus capaciteit toe, terwijl er nauwelijks capaciteit verdwijnt.

ASML-machine

Foto ASML

Commentaartje

Trump doet wat Rutte al veel eerder deed

10 september 2026

Wie Donald Trump voor gek verklaart vanwege zijn belofte om alle volwassenen 5.000 dollar uit te keren als de Republikeinse partij bij de verkiezingen in november de meerderheid in het Congres behoudt, is waarschijnlijk iets vergeten. In de verkiezingscampagne van 2012 beloofde VVD-leider Mark Rutte werkende Nederlanders dat zij er duizend euro op vooruit zouden gaan.
In 2016 gaf Rutte toe dat hij zijn belofte niet gestand had gedaan. Trump zal zijn belofte ook niet nakomen. Uit eigen zak kan en zal hij het douceurtje van opgeteld 1,2 biljoen niet betalen. Als de staat – die al een schuld heeft van 40,1 biljoen dollar - het moet betalen, draait de belastingbetaler ervoor op en is het dus een sigaar uit eigen doos.
Dat laat onverlet dat het goed mogelijk is om met een loze belofte succesvol te zijn bij verkiezingen. Rutte triomfeerde in 2012 en werd premier in een kabinet met de PvdA.

Commentaartje

Brekelmans' verwijzing naar China deugt niet

9 september 2026

VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans vindt dat vooral jongeren meer uren moeten gaan werken. Hij verwijst naar China waar volgens hem in techbedrijven 72 uur per week wordt gewerkt. Die verwijzing deugt niet.
De 996-werkweek is berucht: van negen uur ’s ochtends tot negen uur ’s avonds en dat zes dagen per week, wat inderdaad neerkomt op 72 uur. Brekelmans wil geen tweede China worden, maar hij vertelt er niet bij dat deze moderne vorm van slavernij sinds 2021 in China verboden is. Volgens de wet mogen Chinezen veertig uur per week werken met maximaal vier uur overwerk. Niet dat die wet overal wordt nageleefd, in veel bedrijven wordt langer gewerkt, maar er zijn ook veel sectoren waarin de veertig uur niet eens wordt gehaald. 
En dan nog iets. De pensioenleeftijd lag in China tot voor kort voor vrouwen tussen de 50 en 55 jaar en voor mannen op 60 jaar. De overheid is bezig de pensioenleeftijd geleidelijk te verhogen, voor vrouwen naar tussen de 55 en 58 jaar en voor mannen naar 63 jaar. Maar we moeten geen tweede China worden. Daarom gaat de pensioenleeftijd in ons land als het aan Brekelmans c.s. ligt versneld richting de 70 jaar. 

Dienstensector Brainport in dienst van industrie

Het is goed dat Thom Aussems - oud-directeur van corporatie Sint-Trudo en publicist - in het Eindhovens Dagblad aandacht vraagt voor de ongelijke verdeling van de welvaart in de Brainport-regio. Te lang is gedacht dat iedereen als vanzelf mee zou profiteren van de groei van de hightech industrie. Maar Aussems concludeert te gemakkelijk dat niet de hightech-sector maar de dienstensector de dominante kracht is achter de economische groei in Zuidoost-Brabant. Juist de dienstverlening aan bedrijven als ASML en toeleveranciers als VDL Groep is in de Brainport-regio relatief sterk vertegenwoordigd. De hightech industrie is de motor die de banengroei - ook in de dienstensector - aanjaagt. 

Lees meer »
DAF-truck op weg in de Brainport-regio.
Jasper van der Schoot, oud-journalist ED.

Jasper van der Schoot, een man van anekdotes

Het is een gebeurtenis om even bij stil staan, het overlijden van oud-collega Jasper van der Schoot (92) op donderdag 30 juli. Al is het maar vanwege de vele anekdotes die over hem te vertellen zijn.

Niet lang nadat ik aan de slag ging bij het Eindhovens (en toen nog Helmonds) Dagblad werd Jasper benoemd tot adjunct-hoofdredacteur. Het was de tijd waarin de periodieke functioneringsgesprekken in de mode raakten. In Helmond waar ik een paar jaar werkte, voerde Jasper die bij voorkeur in een café onder het genot van een ‘pilske’. Het laat zich raden dat daarbij weinig harde noten werden gekraakt.

Wat niet wil zeggen dat Jasper niet kritisch was. Dat was hij wel maar zelden op een vervelende manier. Hij kon er ook slecht tegen als anderen wel vervelend werden. Ik herinner mij een voorval tijdens een lunch in een restaurant, waarbij een Philips-medewerker een ober onheus bejegende. Jasper riep de man op niet mis te verstane wijze tot de orde, daarbij de suggestie wekkend dat hij een hoge Philips-manager was. Een rol die hij met verve speelde.

Jasper sloeg ook de familieberichten erop na om te zien of ergens een Jasper geboren was. Kwam hij er een tegen dan stuurde hij zijn jonge naamgenoot een persoonlijke brief. Ouders moeten daarvan meer dan eens vreemd hebben opgekeken.

Het was ook Jasper die mij ergens halverwege de jaren tachtig vroeg om verslag te doen van de jaarlijkse persconferentie van De Nederlandsche Bank. Hij gaf daarmee de aanzet voor mijn loopbaan als economieredacteur. Ik heb dus reden om hem dankbaar te zijn, want hoewel ik ook andere functies heb bekleed voel ik me tot op de dag van vandaag vooral economieredacteur

Gerard Philips krijgt de eer die hem toekomt

Het beeld van Gerard Philips in de maak.

Gerard Philips kreeg met een groot beeld eindelijk de eer die hem in Eindhoven toekomt. Op de foto is het beeld van kunstenaar Andreas Hetfeld nog in opbouw. Na een tussenstop op Strijp T heeft het beeld inmiddels zijn vaste plek gekregen in het Victoriapark in Eindhoven. Voor het blad Frits schreef ik een fictief interview met Gerard Philips en voor het ED een portret.

Bijzondere radiozender verkondigde het vrije woord vanuit Eindhoven

In het diepste geheim bouwden medewerkers van het Philips NatLab in de Tweede Wereldoorlog een radiozender, die enkele weken na de bevrijding van Eindhoven in september 1944 begon met uitzenden. 

Vanuit Zuid-Nederland klonk het vrije woord, terwijl het noorden van het land nog bezet was en gebukt ging onder de hongerwinter. Als eerste zender in Europa meldde Herrijzend Nederland op 4 mei 1945 de capitulatie van Hitler-Duitsland met de woorden ‘Landgenoten, Nederland is vrij!’. 

Over de bijzondere geschiedenis van deze radiozender en over de rol van radio in de Tweede Wereldoorlog maakte journalist Peter de Ruiter een elfdelige podcastserie, samen met het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Het resultaat daarvan legde hij vast in het boek 'Herrijzend Nederland. Radio in oorlogstijd', dat eind 2025 verscheen. Zie: Hoe een opdracht van de Nazi’s Cor op het idee bracht om stiekem een eigen radiozender te bouwen

Het boek over Radio Herrijzend Nederland
Het Eindhovens Dagblad voerde actie tegen de verhuizing van het Philips-hoofdkantoor naar Amsterdam.

Laatste woord Cor Boonstra schreeuwde om weerwoord

Cor Boonstra heeft Philips als topman (1996-2001) weinig goeds gebracht. De verhuizing van het hoofdkantoor van Eindhoven naar Amsterdam die hij erdoor drukte was een nutteloze exercitie. Financieel heeft hij het concern uitgeknepen. Na zijn overlijden op 24 mei 2025 werd hij desondanks opgehemeld voor de wijze waarop hij Philips als president heeft geleid.

Boonstra droeg daar zelf aan bij met een interview met Jeroen Pauw in de serie 'Het laatste woord'. Het in 2018 opgenomen interview werd na zijn overlijden uitgezonden. Boonstra beweerde daarin zelfs dat Zuidoost-Brabant zijn status als Brainport te danken heeft aan de 'klets om de oren' die hij Philips heeft gegeven. Dat schreeuwde om een weerwoord. 

Foto: Het Eindhovens Dagblad voerde in 1997 actie tegen de verhuizing van het Philips-hoofdkantoor naar Amsterdam.

In talkshow SPAM over Trump

Misschien interessant om terug te zien, mijn optreden in de Eindhovense talkshow SPAM op 22 januari 2017. Donald Trump was net aangetreden als president en ik was gevraagd om daar als hoofd opinie van het ED mijn mening over te geven. Ik behoorde niet tot degenen die Trump het voordeel van de twijfel gunden en ik sprak toen al mijn zorgen uit over het moment waarop hij de macht zou moeten afstaan. Dat Trump zo weinig tegenspel zou krijgen en zelfs voor een tweede termijn zou worden gekozen had ik niet voorzien, laat staan hoe ‘leiders’ in de Verenigde Staten en daarbuiten (Rutte) voor hem kruipen. Mijn optreden in SPAM werd voorafgegaan door een compilatie van tekeningen van de onvolprezen Mat Rijnders. (SPAM 22 januari 2017)

Tekening van Mat Rijnders over Trump, getoond in de talkshow Spam.