Enkele jaren geleden kreeg ik het verzoek om een lezing te geven over de geschiedenis van de Eindhovense hightech-regio Brainport. Ik dacht één keer een lezing te houden, maar op het ene verzoek volgde het andere.
Het verhaal van Brainport als motor van de nationale economie
In mijn lezing vertel ik het echte verhaal over de geschiedenis van Brainport, niet het marketingverhaal over de bereidheid tot samenwerking die in het dna van de regio Zuidoost-Brabant zou zitten. Zo rimpelloos als de betrokkenen het doen voorkomen was en is die samenwerking niet altijd.
Het echte verhaal is bovendien boeiender dan de gelikte versie. Het doet ook niets af aan het bijzondere karakter van de hightech regio Brainport. Ik maak er geen zware kost van, maar een onderhoudende tocht door de geschiedenis aan de hand van aansprekende en verrassende voorbeelden en anekdotes. En ondanks de kritische kanttekeningen is het per saldo een positief verhaal.
Brainport vindt zijn oorsprong in het begin van de jaren negentig. Philips balanceerde op de rand van de afgrond. DAF ging failliet. NedCar sloot zijn hoofdkantoor in Helmond. Toeleveranciers deelden in de malaise. In plaats van het hoofd te laten hangen bundelden bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden de krachten.
DAF maakte een succesvolle doorstart. ASML groeide uit tot marktleider op het gebied van de meest complexe chipmachines. VDL Groep liet zien dat de maakindustrie in Nederland toekomst heeft. Zuidoost-Brabant richtte zich op en maakte naam als Brainport, motor van de nationale economie met een hightech ecosysteem van internationale allure. Met de lusten komen de lasten: druk op de infrastructuur, het voorzieningenniveau en de woningmarkt door de toestroom van kenniswerkers uit binnen- en buitenland.
Als het boek over Frans Otten er is, kom ik er graag over vertellen
Mijn lezing over de biografie van Frans Otten is in de maak.
Van het woon- en werkklimaat in de regio tot de geopolitiek
Ooit verzamelden lezers zich voor het kantoor van het ED om de krant te lezen die in de vitrines hing. En om ter plekke het nieuws te bespreken. Kunstenares Conny Lemke schilderde het tafereel. Ik kreeg het schilderij cadeau na een lezing over de gemeenteraadsverkiezingen in Eindhoven.
Bij mijn aandacht voor de hightech-industrie kan ik niet voorbij gaan aan de maatschappelijke gevolgen voor de regio Eindhoven - voor het voorzieningenniveau, de woningmarkt, het onderwijs, de arbeidsmarkt, het milieu, kortom het woon- en werkklimaat.
Brainport is bovendien geen eiland. Ook de internationale context waarin bedrijven als ASML, Philips, VDL Groep en DAF opereren doet ertoe. In Veldhoven ontwikkelt en bouwt ASML de meest geavanceerde chipmachines ter wereld. Dat maakt van het bedrijf niet alleen een speelbal maar ook een troefkaart van Europa in de geopolitieke ontwikkelingen.
Met respect voor oude waarden kan een zelfbewust en verenigd Europa nog steeds een grootmacht zijn, die zijn inwoners op sociaal en cultureel gebied meer te bieden heeft dan China en de Verenigde Staten.