Misschien wel de beste president die Philips heeft gehad

Rusteloze topmanager, maniakale sportliefhebber, weldoener, patriot in hart en nieren, bemoeial, ir. P.F.S. Otten (1895-1969) was het allemaal. Het was een eer en een genoegen om een biografie van deze bijzondere Philips-president te schrijven. Van 1939 tot 1961 stond Frans Otten aan de top van Philips. In de jaren dertig had Anton Philips nog de leiding in handen, maar ook toen al was het Otten die forse reorganisaties en herstructureringen doorvoerde en Philips voorbereidde op de Tweede Wereldoorlog. 

In de Tweede Wereldoorlog week Frans Otten uit naar de Verenigde Staten, waar hij betrokken raakte bij een mysterieuze geheime dienst. Onder zijn leiding groeide Philips na de oorlog uit tot een breed uitgewaaierd wereldconcern. De onderneming was er in de ogen van Otten op de eerste plaats voor de werknemers en pas daarna voor de aandeelhouders en andere belanghebbenden zoals toeleveranciers, klanten en de samenleving als geheel. Hij toonde zich daarmee een vroege vertegenwoordiger van het stakeholder-model dat de Amerikaanse econoom Edward Freeman in 1984 beschreef.

Frans Otten steunde talloze sportverenigingen en individuele sporters met geld en goede raad. PSV zou zonder zijn bemoeienis nooit de topclub zijn geworden die het nu is. De tweede Nederlandse Himalaya-expeditie zou zonder zijn inzet niet van de grond zijn gekomen. Ook buiten de sport stond Frans Otten klaar voor bekende en onbekende mensen die zijn hulp konden gebruiken. Hij speelde een rol van betekenis in de levens van onder anderen leden van de koninklijke familie, de Soldaat van Oranje en Johan Cruijff. Hij was geen bescheiden man, hij maakte van zijn hart geen moordkuil, maar hij liep ook niet te koop met wat hij voor anderen deed. Het zou wellicht ook nooit bekend zijn geworden als zijn kleinzoon Paul Otten me niet gevraagd had om de biografie van zijn grootvader te schrijven. Dat Paul Otten het familiearchief beheert was daarbij een meer dan toevallige en ook zeer welkome bijkomstigheid.  

Frans Otten was geen gemakkelijke man. Niemand die dat beter wist dan zijn vrouw Annetje (dochter van Anton Philips), die hem onvoorwaardelijk steunde. De felheid waarmee hij kon reageren kwam niet alleen door de stemmingswisselingen als gevolg van zijn bipolariteit. Zijn haast overdreven verantwoordelijkheidsgevoel, zijn geldingsdrang en zijn ongekende werklust mondden niet zelden uit in een bemoeizucht die niet door iedereen op prijs werd gesteld. Tegelijkertijd was hij haast obsessief bezig vriendschappen te sluiten en te onderhouden. Voor velen was hij niet alleen een vriend maar ook een inspirator.

Genoeg stof voor een boeiend boek over een fascinerende man die het verdient om niet vergeten te worden. 

• Verschijningsdatum: september 2026
• Titel: Frans Otten. De niet te vergeten Philips-president
• Uitgever: Lecturis
• ISBN: 9789462265790

Wim van der Leegte – oud-topman van de VDL Groep – klopte in 2017 bij me aan met een bijzonder verzoek. De Eindhovensche Fabrikantenkring (EFK), waarvan Van der Leegte voorzitter was, naderde zijn 75-jarig bestaan en de vraag was of ik daar een boek over wilde schrijven.

Dat Van der Leegte juist mij daarvoor benaderde was niet zo verwonderlijk. Ik volgde het bedrijfsleven in Zuidoost-Brabant al tientallen jaren op de voet. Eerst als chef van de economieredactie van het Eindhovens Dagblad en daarna – zij het op wat meer afstand – als hoofd opinie en commentator. Vanaf de jaren tachtig deed ik onder meer verslag van de grote reorganisaties bij Philips, het faillissement en de wederopstanding van DAF, de opkomst van VDL Groep en ASML en de ontwikkeling van de regio Eindhoven tot Brainport.

Ik dook in de archieven van de EFK. In de chaos na de bevrijding van Zuid-Nederland in september 1944 sloegen de grotere fabrikanten in Eindhoven de handen ineen onder aanvoering van Frits Philips. Al snel sloten bedrijven uit omliggende gemeenten zich bij de fabrikantenkring aan. Hun belangrijkste zorg was om de productie weer aan de gang te krijgen. Aan alles was gebrek: voedsel, kleding, stroom, grondstoffen, transport.

De fabrikantenkring groeide uit tot een netwerk, waarvan de leden elkaar tot op de dag van vandaag informeren, inspireren en waar mogelijk steunen in tijden van crisis. Daarnaast is de EFK ook een ‘stille kracht’ achter veel ontwikkelingen in Zuidoost-Brabant.

In het boek ‘Sterker uit elke crisis’ beschrijf ik in vogelvlucht de geschiedenis van de industrie in de regio Eindhoven. Hoe de textielfabrieken en sigarenfabrieken in de negentiende eeuw opkwamen en na de Tweede Wereldoorlog grotendeels ten onder gingen aan de concurrentie uit lagelonenlanden. Hoe na de oprichting van Philips in 1891 alles anders werd. Hoe zich een hightech-industrie heeft ontwikkeld die internationaal tot de top behoort met onder meer chipmachines (ASML), gezondheidstechnologie (Philips), trucks (DAF), bussen (VDL Groep) en elektronenmicroscopen (Thermo Fisher Scientific). En hoe de rol van toeleveranciers daarin steeds belangrijker wordt.

Overigens zou het een misvatting zijn om te denken dat de EFK alleen bestaat uit hightech-bedrijven. Onder de ruim vijftig leden zijn ook bedrijven als Royal Swinkels Family Brewers (Bavaria) in Lieshout, de Huijbregts Groep in Helmond en Vanderlande Industries in Veghel.

Wat me al schrijvend opviel was dat de industrie in de regio Eindhoven crisisperiodes niet alleen overleeft, maar het ook klaarspeelt om er telkens  - per saldo - sterker uit te komen. ‘Sterker uit elke crisis’ is de geschiedenis van de meest geïndustrialiseerde regio van Nederland en de rol daarin van de EFK.

• Verschijningsdatum: september 2019
• Titel: Sterker uit elke crisis. 75 jaar Eindhovensche Fabrikantenkring
• Uitgegeven door de Eindhovensche Fabrikantenkring

Frans Huijbregts, de hoofdpersoon in ‘Altijd de juiste mix’, is geen doorsnee-ondernemer. Omdat doorleren er met zijn dyslexie niet in zat, stapte hij op zijn zeventiende in het bedrijf van zijn vader. Vanaf dat moment pakte hij de zaken ‘anders’ aan. De Huijbregts Groep verhuisde van Eindhoven naar Helmond en groeide in een halve eeuw uit tot marktleider in poedermengsels voor de voedingsindustrie. In Nederland zitten in tachtig procent van alle eetmomenten producten met een mix van ingrediënten van Huijbregts. Wereldwijd eten of drinken wekelijks 1,2 miljard mensen producten met poedermengsels van Huijbregts. Naast zijn werk vond Frans Huijbregts ook nog tijd voor meer dan veertig bestuurlijke en andere functies op het gebied van economie, arbeid, onderwijs en cultuur. Dit boek gaat over vijftig jaar ondernemerschap en maatschappelijke betrokkenheid. Het gaat over Frans Huijbregts, over zijn visie, zijn strategie en zijn vermogen om ‘over muren heen te denken’. En over nog veel meer. 

• Verschijningsdatum: medio 2024
• Titel: Altijd de juiste mix. Frans Huijbregts in alles ondernemend
• Uitgegeven door de Huijbregts Groep
• ISBN: 9789090384559